Gioi thieu B52: Huyen thoai oanh tac co chien luoc va dau an lich su khong the phai mo

Khi nhac den cum tu Gioi thieu B52, nguoi ta thuong nghi ngay den mot trong nhung bieu tuong suc manh khong quan vi dai nhat the ky 20. May bay nem bom chien luoc Boeing B-52 Stratofortress khong chi la mot co may chien tranh khong lo, no con la nhan chung song cua hon nua the ky xung dot toan cau. Ra doi tu nhung nam 1950, B-52 van tiep tuc hoat dong trong bien che Khong quan My den tan ngay nay, mot ky luc hiem co trong nganh hang khong quan su. De hieu ro hon ve dong may bay nay, chung ta can nhin vao thiet ke, kha nang tac chien va nhung dau moc lich su dac biet, dac biet la trong chien tranh Viet Nam.

B-52 duoc Boeing phat trien dua tren yeu cau cua Khong quan My vao cuoi nhung nam 1940, voi muc tieu tao ra mot may bay nem bom tam xa co the mang bom nguyen tu. Nguyen mau dau tien, YB-52, cat canh vao thang 4 nam 1952. Phien ban san xuat hang loat dau tien, B-52A, bay vao nam 1954 va chinh thuc dua vao bien che nam 1955. Dieu lam nen su khac biet cua B-52 chinh la thiet ke canh xuoi dac trung, tam dong co phan luc Pratt & Whitney J57 gan duoi canh, va kha nang bay cao tren 15.000 met. Moi chiec B-52H, phien ban hien dai nhat, co chieu dai hon 48 met, sai canh rong 56 met, va trong luong cat canh toi da len toi 220 tan. Con so 220 tan nay khong chi la trong luong, no la minh chung cho suc cho khung khiep ma khong may bay nem bom nao cung thoi sanh kip.

Kha nang tac chien cua B-52 la mot cau chuyen dai. Voi tam bay chien dau len den 14.000 km khi duoc tiep nhien lieu tren khong, B-52 co the vuon toi bat ky diem nong nao tren dia cau. Tai trong bom toi da cua no len toi 31.500 kg, gap nhieu lan so voi cac may bay nem bom chien thuat nhu F-111 hay B-1 Lancer. Trong cac phi vu nem bom rai tham, B-52 co the tha cung luc 108 qua bom 227 kg tu khoang bom, tao ra mot tham bom dai gan 2 km. Mot vi du cu the: trong Chien dich Linebacker II thang 12 nam 1972, My huy dong 206 luot B-52 nem bom xuong Ha Noi va Hai Phong. Moi dot, mot phi doi gom 3 chiec B-52 bay o do cao 10.000 met, tha hang tram tan bom xuong muc tieu trong vong chua day 30 giay. Suc cong pha cua mot dot khong kich nhu vay tuong duong voi mot tran dong dat cap 5 tren thang Richter.

Tuy nhien, Gioi thieu B52 khong the thieu cau chuyen ve cuoc doi dau lich su voi ten lua phong khong Viet Nam. Trong 12 ngay dem cuoi nam 1972, B-52 duoc coi la "phao dai bay" bat kha xam pham da phai doi mat voi he thong ten lua SA-2 cua Quan doi Nhan dan Viet Nam. Ket qua la 34 chiec B-52 bi ban roi, trong do co 15 chiec roi tai cho. Con so nay cho thay du duoc trang bi he thong tac chien dien tu manh me, B-52 van co diem yeu. Cac phi cong B-52 thuong phai bay theo doi hinh co dinh, tao ra lo trinh de bi radar phat hien. He thong gay nhieu ALQ-155 va ALQ-117 cua B-52 khong the doi pho hoan toan voi cac dot phong ten lua dong loat. Mot chi tiet it nguoi biet: moi qua ten lua SA-2 chi nang 2.300 kg, nhung dau dan cua no chua 195 kg thuoc no manh, du suc xe toang than may bay du duoc boc thep day.

Sau chien tranh, B-52 khong dung lai. No lien tuc duoc nang cap qua cac phien ban tu B-52A den B-52H. Phien ban B-52H hien tai su dung dong co TF33-P-3, moi dong co cho luc day 17.000 pound. Den nam 2023, Khong quan My cong bo ke hoach keo dai tuoi tho B-52 den nam 2050, voi viec thay the dong co bang dong Rolls-Royce F130, giup tiet kiem 30% nhien lieu va tang tam bay them 40%. Dieu nay co nghia la mot chiec B-52 ra doi tu nam 1962 se van bay khi no tron 90 tuoi. Khong co mot may bay chien dau nao khac trong lich su dat duoc tuoi tho nhu vay.

Trong cac cuoc chien gan day, B-52 van giu vai tro ran de chien luoc. Trong Chien dich Bao tap Sa mac nam 1991, B-52 thuc hien 1.620 phi vu, tha 25.700 tan bom, chiem 30% tong so bom cua lien quan. Mot diem thu vi: am thanh cua dong co B-52 khi bay thap co the nghe thay tu cach xa 30 km, gay tam ly hoang loan cho doi phuong truoc khi qua bom dau tien roi xuong. Cac phi cong B-52 thuong goi day la "tieng gam cua tu do", nhung voi nguoi dan Iraq, do la am thanh bao hieu su huy diet.

Ve mat ky thuat, B-52 su dung he thong lai dien tu analog tu thap nien 1960, nhung da duoc so hoa mot phan. Buong lai cua B-52H co 5 thanh vien: phi cong truong, phi cong phu, si quan tac chien dien tu, si quan dan duong va si quan nem bom. Moi nguoi co mot vai tro rieng, tao nen su phoi hop phuc tap. Trong mot phi vu keo dai 24 gio, phi cong truong phai duy tri su tap trung tuyet doi, vi chi mot sai sot nho trong viec dieu chinh cao do co the khien may bay mat on dinh khi mang tai trong bom toi da.

Ngay nay, B-52 van la tru cot cua bo ba ran de hat nhan My, cung voi ten lua dan dao Minuteman III va tau ngam Ohio. Moi chiec B-52H co the mang 20 ten lua hanh trinh AGM-86B ALCM, moi ten lua mang dau dan hat nhan W80-1 co suc cong pha 150 kiloton. Con so 150 kiloton gap 10 lan qua bom nguyen tu tha xuong Hiroshima. Nhung dieu dang noi la B-52 chua tung su dung vu khi hat nhan trong chien dau, du no duoc thiet ke chinh cho muc dich do.

Tro lai voi cau chuyen Viet Nam, Gioi thieu B52 con gan lien voi nhung bai hoc chien thuat. Cac chuyen gia quan su the gioi da phan tich rang, viec Viet Nam ban roi B-52 khong chi nho vao ten lua ma con nho vao chien thuat "bat song" radar. Bo doi ten lua Viet Nam da su dung radar P-12 va P-18 de phat hien B-52 tu khoang cach 200 km, sau do dan duong cho SA-2 tan cong. Moi dot phong thuong co 3 qua ten lua, cach nhau 5 giay, tao thanh mot luoi lua khong the ne tranh. Ty le ban roi B-52 cua Viet Nam dat 16,5% tong so phi vu, mot con so dang kinh ngac so voi cac he thong phong khong khac tren the gioi.

Ket thuc bai viet, can nhan manh rang B-52 khong chi la mot may bay, no la mot bieu tuong cua ky nguyen chien tranh lanh va xung dot khu vuc. Du cong nghe tien tien hon nhu B-2 Spirit hay B-21 Raider da xuat hien, B-52 van giu mot vi tri dac biet nho do tin cay, chi phi van hanh thap va kha nang thich ung. Voi 76 chiec B-52H dang hoat dong, Khong quan My du kien giu chung den nam 2050, tuc la hon 100 nam ke tu khi chiec dau tien ra doi. Do la mot ky luc ma khong mot loai may bay chien dau nao khac co the sanh kip. Gioi thieu B52 la gioi thieu ve mot huyen thoai song, noi ky thuat, lich su va chien tranh hoa quyen vao nhau.